In onze nieuwe rubriek Taalkunstenaars interviewen we mensen die iets moois met taal doen. In de eerste aflevering spreken we Aaron Mirck, dichter, PR-adviseur en mede-oprichter van Presscloud. Hij is ervan overtuigd dat iedereen minstens één goed verhaal te vertellen heeft.

Wat is het geheim van een goed gedicht?

Een goed gedicht kun je twee keer lezen en horen en het is dan nog steeds interessant. Al het andere is louter journalistiek. Dat geldt eigenlijk voor alle vormen van taalkunst. Dit komt uit Perennial Seller: The Art of Making and Marketing Work that Lasts van Ryan Holiday, een boek dat iedereen zou moeten lezen.

Een van de dingen waarop je afknapt als lezer is als het gedicht honderd procent autobiografisch is en er geen moeite is gedaan om van die ervaring kunst te maken, maar er slechts een ervaring wordt gedeeld. Ik heb, na het winnen van Kunstbende, wel eens de tip gegeven: “Niet alles wat mooi is, is waar en niet alles wat waar is, is mooi”. Je bent geen verslaggever. Je moet de luisteraar en lezer verrassen, raken, vermaken.

Hoe doe je dat?

Goede poëzie wijst je op de beperkingen, mogelijkheden en wetmatigheden van taal. Door daar mee te spelen, kan je voor verrassingen zorgen. Dat kan door te spelen met grammatica, zoals in dit bekende gedicht van Zwagerman (Zag jij misschien dat ik naar jou). Of je speelt met conventies, zoals Ingmar Heytze doet in het gedicht Voor de liefste onbekende. Het is een ode aan de nog onbekende geliefde, maar begint met de regel ‘Wat ben ik blij dat ik je nog niet ken’. Dat is origineel en spannend en nodigt uit om verder te lezen.
Waarom zou je niet beschrijven hoe Zorro een bang pak vla geruststelt? Dat deed Rodhan Al-Khalidi in het ontroerende gedicht met de titel Op een nacht in zijn herfst opende Zorro de koelkast. De vla trilde van angst. Zorro voelde de pijn van de vla en zei tegen hem dat hij hem niet op zou eten en alleen wat sap wilde drinken. Voor die vla zong Zorro dit lied. Hoe gaaf is dat?

Schrijf je poëzie om voor te dragen of om te lezen?

Als je het voorleest, dan hoor je of het loopt. Ik oefen dat bijvoorbeeld op de fiets of tijdens de afwas. Door een tekst vaak voor te dragen, ontdek je of de tekst ‘loopt’, waar het beter kan en oefen je de voordracht. Wat ik cool vind, zijn poetry slams. Dat zijn wedstijden tussen dichters. Dichters treden op, de jury geeft een stemadvies en het publiek bepaalt wie naar de volgende ronde of de finale mag. In die finale is er een heuse battle tussen dichters, soms met poëtische beledigingen (je leven is een placebo-effect). Goede dichters kennen hun teksten uit hun hoofd. De voordracht is heel belangrijk, er zijn dichters die door de zaal lopen of duidelijk op cabaret leunen.

contentmarketing

Kun je daar een voorbeeld van geven, bijvoorbeeld een eigen gedicht?

Ik schreef dit gedicht in reactie op een gedicht van Babs Gons, waarin ze mensen aanmoedigt om te gaan schrijven. Maar wat nu als we poëzie verbieden en boekhandels sluiten? Zou die drooglegging niet een averechts effect hebben?

Gedichtendag

Begin onopgemerkt. Zet alle boeken in de bieb achterstevoren. Verzamel
alle felgekleurde boeken van Anderzorg, verstop ze in het bos, zodat proza zich niet langer laat hoereren als activatie van een zorgverzekeraar.
Probeer niet op te vallen, je bent een bescheiden burgerprotest, overweeg een bommelding op het boekenbal.

Bezuinig weg, beëindig subsidies, Boeken is al van de buis, laat ze voelen dat je het meent. Carnaval is ook cultuur en een praalwagen sluit tenminste niemand uit die maar gewoon normaal doet. Probeer niet iedereen tevreden te houden, maar verklaar: vanaf vandaag mag jij alles wat zij willen.

Verbied leesclubs, de praatgroepen in de provincie, waar bejaarden de biografieën van dertigers uit de stad ontleden, waar iedereen klinkt als Ivo Opstelten die over housemuziek praat. Het is nog te makkelijk om van dichters te houden en niet van poëzie. Laat literatuur niet langer een pretje zijn.

Pleit in praatprogramma’s dat Pepijn Lanen de jeugd van tegenwoordig verpest. Promoot stickers op boeken, waarschuwingen voor expliciete content. Organiseer een mars voor bezorgde ouders. Verbrand een boek van Ayn Rand maar laat de ironie ervan je wel ontgaan.

Maak elke horde zo groot als een tombe. Sluit de Selexyz en de Scheltema en brand de Bruna plat. Laat me Justin Samgar horen, onder een viaduct in het donker. Ik heb gepind, zeventig euro voor een gram Verhulst en het spijt me niet, niet meer dan een tientje voor een zegeltje Kopland.

Laten we, als ze ons straks doorhebben, echt iets uit te leggen hebben. Deel mijn naam alsjeblieft niet met een beambte. Ik ga nu, ik ben gezien. Beloof me alsjeblieft: laat het niet bij proberen alleen, straks is poëzie leuk en geen noodzaak, niet langer leven of dood, slechts een bij- en geen hoofdzaak, straks is alles te laat.

Wat maakt de kwaliteit van taal?

Gebruik geen clichés, maar probeer woorden te gebruiken die nog niemand heeft gebruikt om iets te omschrijven. Kies originele beelden. De tekst moet herkenbaar zijn en doet dat gek genoeg door uiting geven aan iets wat specifiek is. Show, don’t tell. Eigenlijk is de vraag steeds: doe je moeite voor de lezer? Hoe luier een schrijver is, hoe vervelender het is om een tekst te lezen. Dan heeft de schrijver niet de moeite genomen om de lezer te helpen en zijn tekst begrijpelijk te maken. Zegt men niet: ik wilde je een korte brief schrijven, maar had weinig tijd, dus stuur je nu een lange brief?

Waarom moet je geen clichés gebruiken?

Het is afgezaagd en gemakzuchtig. Het laat ook zien dat je niet lang over iets hebt nagedacht. Het is een platgereden weggetje dat je opgaat. Neem bijvoorbeeld alle kantoorjargon die je op LinkedIn ziet langskomen. Content is king. Het is misschien wel zo, maar zeg het eens op een andere manier. Het getuigt niet van originaliteit.

Wat vind jij een goede schrijver?

Karel van het Reve schrijft grappige columns en essays. Je krijgt bij hem het gevoel alsof je met hem in gesprek bent en dat is heel knap. Hij maakt zijn tekst heel toegankelijk en doet dat op een knappe manier. Bijvoorbeeld door halverwege een betoog te vermelden ‘dat hij zich iets bedenkt’, iets dat hem te binnen schiet. Dat is een handigheid, maar als je die moeite neemt, wordt een tekst leuker en beter.
Zakelijk gezien vond ik de boeken van Basecamp en de copy voor Hey.com heel goed. Check ook de boeken over hoe Basecamp zelf werkt, zoals Re-work bijvoorbeeld. Het is goed, compact, geen woord te veel.

Is originaliteit een kenmerk van kwaliteit?

Het hangt ervan af. Voor poëzie geldt dat zeker, voor zakelijke content wat minder. In poëzie heb je een canon van klassieke teksten, daar kan je naar verwijzen, mee spelen – net zoals in rap, trouwens. In contentmarketing is dat wat minder het geval, dan grijp je snel terug op clichés. In zakelijke content komt het wel weer aan op originele gedachten en inzichten. Het idee van thought leadership is dat je een mening durft te hebben die afwijkt van de rest. Dat je anders naar een bepaalde trend of industrie kijkt. Als je dat unieke inzicht daarnaast ook op een originele manier in content weet te vangen, dan ben je dubbel goed bezig. Uiteindelijk gaat het om het hele plaatje, het moet waarde toevoegen, mooi er uitzien en je moet het willen delen.

Wat kan contentmarketing leren van poëzie?

Ben je contentmarketeer, bezoek dan een keer een poëzieavond of koop een dichtbundel. Het daagt je creatief uit en zorgt er voor dat je betere content maakt. Het ambacht van taal, hoe bouw je een verhaal op, hoe zorg je voor spanning, durf je anders te zijn en zaken op een unieke manier te belichten? Er wordt zoveel content gemaakt, het wordt steeds belangrijker om op te vallen. Er is weinig aandacht voor de kwaliteit van content. Ik begrijp het ook wel, want we besteden veel aandacht aan de techniek, de functionaliteit. Volgens mij kun je je juist in de awareness-fase enorm onderscheiden met creativiteit. Je wilt de aandacht trekken in het midden van al het geschreeuw. Je ziet ook dat bedrijven daarvoor beloond worden, als ze wel een keer de moeite nemen om creatief te zijn.

Hebben we wel voldoende oog voor de kwaliteit van taal?

De studie Nederlands dreigt te gaan verdwijnen, dat is wel tekenend voor hoeveel waarde we aan taal hechten. Iedereen moet economie of rechten gaan studeren. De focus op goed schrijven en spreken is er niet meer. Het antwoord is dus ‘nee’.

Welke poëzie moeten marketeers lezen?

Kila & Babsie [Kila van der Starre en Babette Zijlstra]. Woorden temmen. Goede, mooie en informatieve introductie tot poëzie

Bab Gons: kijk bijvoorbeeld deze video.

Dimitri Verhulst: Hoe te stoppen met roken in 48 gedichten is prachtig – Dit gedicht is briljant

Joost Zwagerman: Wakend over God – onheilspellend, grappig en luguber: geschreven voor z’n zelfmoord.

Leonard Nolens – Bres

NK Poetry Slam winnaar Maxime García Diaz. Ze won met een briljant gedicht.

Dichters die de moeite waard zijn:

Ingmar Heytze

Ellen Deckwitz

Lieke Marsman

Justin Samgar